Verslag Vrijheidsmaaltijd 2017

Op 5 mei kwamen ongeveer 35 Polen en Nederlanders bij elkaar voor een Vrijheidsmaaltijd. Bea Irik sprak namens de Oorlogsgravenstichting en Nico Kwakman gaf een lezing over de Poolse oorlogsgraven op De Nieuwe Ooster.
De aanleiding voor het organiseren van deze maaltijd is dat over de bijdrage van Poolse vliegers aan onze vrijheid bij de meeste mensen weinig bekend is.

Nadat Polen in 1939 bezet werd ontvluchtten veel militairen, waaronder ook vliegers, hun land. De vliegers vlogen vervolgens voor de RAF vanuit Engeland naar Duitsland om daar bombardementen uit te voeren. Honderden geallieerde vliegtuigen werden neergehaald rond het IJsselmeer. De bemanning werd veelal geborgen door vissers uit de dorpen rond de voormalige Zuiderzee en van hen werden ruim 300 overledenen begraven op De Nieuwe Ooster, de gemeentelijke begraafplaats van Amsterdam. Onder hen ook 16 Poolse vliegers.

Visserszoon Nico Kwakman heeft er zijn levenswerk van gemaakt de verhalen van deze vliegers te achterhalen. Vastberaden en met veel uithoudingsvermogen startte hij een zoektocht naar ruim 300 individuele geschiedenissen.
Op zijn website www.zzairwar.nl leest u alles over de resultaten van zijn intensieve speurwerk.

Heel bijzonder is dat een van de nog onbekende Poolse vliegers op De Nieuwe Ooster nu binnenkort een naam en leeftijd op zijn monument kan krijgen: Stanislaw Pisarsky, 26 jaar.

Hieronder leest u de toespraak van Bea Irik:

Welkom op deze vrijheidsmaaltijd, georganiseerd door de Nieuwe Ooster, gemeentelijke begraafplaats en Ereveld voor gesneuvelde geallieerde militairen. Het is bij mijn weten de eerste vrijheidsmaaltijd in Amsterdam waar Nederlanders en Polen samen stilstaan bij hun gezamenlijk verleden in de tweede wereldoorlog. Bijzonder dat u, Nederlanders en Polen, hier allen bent.

De gemeente Amsterdam heeft het Amsterdamse 4 en 5 mei comité een aantal jaren geleden gevraagd nieuwe vormen te bedenken om de bevrijding te vieren. In herdenken was Amsterdam goed, de belangstelling voor vieren was minder. Zo ontstonden de vrijheidsmaaltijden, ontmoetingen op bijzondere plekken tussen Amsterdammers in het teken van vrijheid. Dit jaar zijn er tenminste 90 maaltijden verspreid over de hele stad. 10.000 mensen nemen deel.
De Nieuwe Ooster is ook zo’n bijzondere plek en doet dit jaar voor het eerst mee met een heel bewuste keuze voor het thema De Poolse bevrijder. 16 Poolse vliegers liggen hier begraven op het ereveld. De rol van de Poolse bevrijders voor Nederland is onderbelicht gebleven bij herdenkingen. Het is een verhaal van heldenmoed en oprechte vaderlandsliefde in de goede zin des woords.

Toen Polen in 39 bezet werd door de Duitsers verbleven 700.000 van hen buiten de landsgrenzen. Duizenden Polen uit de hele wereld trokken naar Frankrijk en Engeland om samen als Poolse divisie Europa en hun eigen land te bevrijden. Zij vochten al in 1940 ter verdediging van Frankrijk. De eerste Poolse Pantserbrigade , met 16.000 man en 400 tanks onder aanvoering van Generaal Stanislaw Maczek speelde de hoofdrol bij de bevrijding van Breda en grote delen van Noord en Oost Nederland. De mannen van de Eerste Poolse pantserdivisie bevrijdden samen met die bondgenoten Nederland. Tijdens hun opmars ontdekten ze vlak bij Emmen een gevangenenkamp met 1700 Poolse vrouwen. Deze vrouwen hoorden bij een ondergronds leger dat in Polen tegen de Duitsers vocht.

De geschiedenis van onze Poolse bevrijders is in zekere zin hartverscheurend. Zij hebben ons bevrijd maar werden zelf niet bevrijd omdat de Russen hun land bezetten. Ze moesten in ballingschap leven, soms jaren stateloos.
Nederland heeft te weinig gezegd: Dziekujemny wam Polacy, Polen bedankt.

Wilt u meer weten over de geschiedenis van Polen in de Tweede Wereldoorlog? Kijk dan eens naar:
http://binnenland.eenvandaag.nl/tv-items/66923/de_poolse_bevrijders
https://www.npo.nl/andere-tijden/05-05-2013/NPS_1218682